Zapomniana era: jak Chrysler prawie zrewolucjonizował silniki samochodowe

9

Prawdopodobnie znasz samochód Chrysler Turbine Car. Ten brązowy Thunderbird z eleganckim twardym dachem wydawał przenikliwe wycie przypominające banshee. To kultowy klasyk, mosiężna rakieta z lat 60., która pobudziła wyobraźnię publiczności. Ale ten jednorazowy samochód produkcyjny był tylko wierzchołkiem góry lodowej.

Był to widoczny rezultat dużego i ambitnego programu rozwoju, w wyniku którego pod koniec lat pięćdziesiątych i na początku sześćdziesiątych XX wieku powstało kilka koncepcji silników turbinowych. Obietnica była kusząca: moc turbiny na Twoim podwórku. I od jakiegoś czasu stało się to rzeczywistością. W trwającym trzy lata programie testów konsumenckich wzięło udział około 200 osób, kierując 50 produkowanymi samochodami turbinowymi. Chrysler był producentem samochodów, który był najbliżej stworzenia praktycznego samochodu turbinowego.

Ostatecznie wydarzenia zredukowały tę futurystyczną jednostkę napędową do pustego dźwięku. Obietnica pozostała niespełniona. Technologia odeszła w zapomnienie, pozostawiając po sobie jedynie szepty i kilka rzadkich egzemplarzy.

Od myśliwców po przydomowe garaże

Silnik turbinowy jest zasadniczo mniejszą wersją silnika odrzutowego. Frank White opatentował podstawową koncepcję w Anglii w 1930 roku. Rolls-Royce przyspieszył rozwój myśliwców. Przybyli za późno, aby wpłynąć na przebieg II wojny światowej, ale okazali się decydujący w wojnie koreańskiej.

Trzy największe amerykańskie firmy motoryzacyjne uważnie monitorowały ten rozwój. W 1948 roku Chrysler zbudował silnik turbośmigłowy dla Biura Aeronautyki Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Ford i GM skupiły się na zastosowaniach lotniczych. Samochody z takimi silnikami pojawiły się w dyskusjach dopiero w połowie lat pięćdziesiątych.

Eksperymentalny samochód turbinowy British Rover z 1952 r. mógł zainspirować zmiany. Detroit to zauważyło. Jednak tylko Chrysler poważnie zajął się tworzeniem samochodów turbinowych. Ford i GM skupiły się głównie na rozwoju samochodów ciężarowych. Chrysler skupił się całkowicie na samochodach osobowych.

Jak to działa (bez skomplikowanych terminów)

Główny element jest prosty. Koło wyposażone w ostrza lub prowadnice. Mieszanka paliwa i powietrza przepływa przez te łopatki, powodując obrót koła. To tworzy moc.

Większość modeli Chryslera posiadała „turbinę roboczą” połączoną z „turbiną pierwszego stopnia”, która z kolei była połączona ze sprężarką. Sprężarka sprężyła mieszaninę przed jej spaleniem. Zapłon przeprowadzono za pomocą urządzenia podobnego do świecy zapłonowej.

Chrysler cenił tę prostotę. Mniej części oznaczało mniej konserwacji. Turbina zapewniała właścicielom płynną pracę, coś niespotykanego w silnikach tłokowych. Początkowo stworzył ruch obrotowy. Brak tłoków. Brak zaworów. Tylko obrót.

Turbo zapewniało korzyści, które wydawały się magiczne każdemu, kto był przyzwyczajony do zimnego rozruchu w styczniu. Rozgrzewka nastąpiła niemal natychmiast. Przy złej pogodzie ciepło silnika można było wykorzystać do ogrzewania kabiny. Start na mrozie nie jest już loterią. Chrysler przysięgał, że turbosprężarka może „przetrawić” wszystko, co wlejesz do zbiornika. Masło orzechowe. Chanel nr 5. Lista była niesamowicie długa. Zużycie oleju było znikome. Środek przeciw zamarzaniu nie jest już potrzebny.

Potem jednak przyszło zderzenie z rzeczywistością.

Cztery poważne problemy groziły załamaniem projektu jeszcze przed jego rozpoczęciem. Temperatura w kabinie wzrosła powyżej 2000 stopni Fahrenheita. Silnik działał najlepiej przy stałej prędkości, niczym silnik odrzutowy na niebie, a nie jak samochód w ruchu miejskim. Nie było hamowania silnikiem, na czym kierowcy polegają podczas zjazdów ze wzniesień. Do atmosfery przedostały się duże ilości tlenków azotu.

Chrysler nie zignorował tych niedociągnięć. Spędzili 25 lat eliminując ich.

Walka z upałem

Temperatura była wrogiem. Aby temu zaradzić, George Huebner Jr. poprowadził zespół, który opracował tak zwany regenerator. W Highland Park nie bez powodu nazywali go „panem turbiną”. Urządzeniem był obrotowy wymiennik ciepła. Pochłaniał ciepło ze spalin. Chłodził główną część silnika. Poprawiło to również efektywność paliwową w większym stopniu, niż byłoby to możliwe w przypadku turbiny bez regeneratora.

Inżynierowie badali także materiały odporne na ekstremalne temperatury. Chcieli większej elastyczności w działaniu silnika.

Rozwój był kontynuowany na następnej stronie.

Więcej informacji na temat samochodów koncepcyjnych i proponowanych modeli produkcyjnych można znaleźć tutaj:

  • samochody koncepcyjne

  • Zabytkowe samochody

  • Automatyczne wyświetlanie raportów z Przewodnika konsumenckiego

  • Samochody przyszłości

W 1954 roku Chrysler wypuścił pierwszy silnik turbinowy CR (Car Research) do samochodów osobowych. Chrysler CR1 był skromnym samochodem o mocy zaledwie 100 koni mechanicznych. Został zainstalowany w coupe Plymouth Belvedere z 1954 roku, które zachowało fabryczny wygląd. Samochód pomyślnie dotarł na otwarcie nowego ośrodka testowego Chryslera w Chelsea w stanie Michigan, dając społeczeństwu pierwszy rzut oka na technologię w działaniu. Drugi Belvedere był czterodrzwiowym modelem z 1955 roku, również wyposażonym w ten sam silnik.

Ulepszenia nastąpiły szybko. W 1956 roku Chrysler przeprojektował CR1, stosując bardziej egzotyczne stopy metali, które były w stanie wytrzymać większe obciążenia. Ten ulepszony silnik napędzał sedana Chrysler Turbine Special Belvedere podczas słynnego wyścigu transkontynentalnego. Samochód sprawował się dobrze, ale miał problem z wydajnością, zużywając tylko 13 mpg. Liczba ta była zbyt wysoka nawet jak na standardy z lat pięćdziesiątych XX wieku, kiedy dla większości kupujących oszczędność paliwa nie była najważniejszym priorytetem.

Następny jest CR2. Ta wersja była mocniejsza i rozwijała około 200 koni mechanicznych. Przełom w mocy został osiągnięty dzięki zastosowaniu tańszych i mocniejszych stopów o zwiększonej odporności na wysokie temperatury i utlenianie. Materiały te umożliwiły silnikom pracę w wyższych temperaturach i dłużej bez degradacji, co było główną przeszkodą dla wczesnych konstruktorów turbin.

Silnik turbinowy #GM: przezwyciężanie problemów z opóźnieniami i hamowaniem z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku

Zanim Plymouth stał się sławnym samochodem gwiazdowym, jego zespół napędowy po cichu testował swoje możliwości. Został zainstalowany w innym 1956 Plymouth sedan i wszedł do służby w latach 1957–1958, kiedy w końcu przeszedł dokładne badania. Najpierw pojawił się Turbine Special Hardtop Sedan oparty na Fury z 1959 roku. To nie był tylko eksponat. Samochód ten udowodnił, że nadaje się do poruszania się po drogach publicznych. Podczas jazdy demonstracyjnej liczącej 2200 mil z Detroit do Princeton w stanie New Jersey zebraliśmy akceptowalne 18 mpg.

Do roku 1960 ukończono produkcję turbodoładowanego silnika trzeciej generacji CR2A. Inżynierowie skupili się na dwóch głównych ulepszeniach, aby rozwiązać problemy związane z dojrzewaniem poprzedniego modelu. Najpierw wprowadziliśmy mechanizm obrotowego wtryskiwacza paliwa. Następnie zaprojektowano łopatki pierwszego stopnia turbiny tak, aby przyjmowały jeden z trzech kątów, w zależności od położenia przepustnicy.

Dlaczego to jest ważne? Te zmiany mechaniczne przyniosły znaczną poprawę. Zapewniały efekt hamowania silnikiem – poważną wadę wczesnych silników turbinowych. W starszych modelach nie można było po prostu zdjąć pedału gazu i oczekiwać, że samochód skutecznie zwolni. Teraz stało się to możliwe.

Ta aktualizacja poprawia również dostarczanie mocy. Brak hamowania silnikiem w połączeniu z dużym przyspieszeniem znacznie zmniejszył irytujące opóźnienie przepustnicy, które było problemem w poprzednich wersjach. Różnica w czasie reakcji jest zdumiewająca. Podczas gdy poprzedni CR1 potrzebował 7 sekund na przyspieszenie od biegu jałowego do maksymalnej mocy, CR2A zmniejszył opóźnienie do zaledwie 1,5–2,0 sekundy.

Lepszy czas reakcji zmieni sposób interakcji kierowców ze swoimi pojazdami. Niepewność zniknęła. Moc stała się natychmiastowa. Sterowanie turbiną pozostaje jednak złożone, a kolejnym wyzwaniem jest chłodzenie i wydajność.

Silnik CR2A nie istniał tylko w laboratorium. Był montowany w trzech różnych samochodach wyprodukowanych w 1960 roku. Prawie masz Plymouth Fury w twardej oprawie. Następna w kolejce jest duża 2,5-tonowa ciężarówka Dodge. Na koniec jest TurboFlite. Ten samochód pokazowy był tak ekstremalny, że został wypuszczony dopiero w 1961 roku.

Zaprojektowany przez Mauriego Baldwina. Później nazwał go ostatnim arcydziełem epoki Virgila Exnera.

“Włożyliśmy w to mnóstwo zabawy. To prawdopodobnie jeden z najlepszych samochodów pokazowych, jakie kiedykolwiek zbudowaliśmy.”

Baldwin nie mówi tylko o stylu. Mówi o funkcjonalności. System wejścia jest niezwykły. Podniesiono całą kabinę powyżej linii pasa. W kabinie nie było pasażerów. Weszli do środka, wznosząc się pod wznoszącą się skorupą.

Pomiędzy ogromnymi płetwami ogonowymi znajdują się odwrócone klapy. Wiesz o czym mówimy. Stosuje się je w samochodach wyścigowych w celu zmniejszenia prędkości bez polegania wyłącznie na hamulcach. Reflektory? Chowany. Zdejmowany, gdy nie jest używany.

Korpus został wyprodukowany przez firmę Gia. Zespół zaczynał skromnie. Najpierw pojawił się model w skali 3/8. Następnie – pełny rysunek szkicu. Było to ćwiczenie z inżynierii precyzyjnej.

To nie jest projekt wyłącznie narcystyczny. Te modele to poligon doświadczalny. Torują drogę do następnego kroku. Ten samochód definiuje turbodoładowane dziedzictwo Chryslera.

Ścieżka do wagonu turbinowego

Jak samochód pokazowy staje się prototypem do masowej produkcji? Udowodnienie, że koncepcja działa. TurboFlite pokazuje, że turbiny gazowe mogą zapewnić akceptowalne osiągi pojazdów. To pokazuje, że problemy związane z ciepłem, hałasem i zużyciem paliwa można rozwiązać.

CR2A zademonstrował osiągi silnika w rzeczywistych warunkach. To nie tylko testy na hamowni. Na twardym dachu. W ciężarówce. Wewnątrz futurystycznego samochodu pokazowego.

Każde zastosowanie zostało przetestowane przy różnych wartościach granicznych. Niezawodność Fury’ego została sprawdzona. Dodge przetestował moment obrotowy. TurboFlite przetestował aerodynamikę i integrację.

To, co wydarzyło się później, było nieuniknione. Chrysler otrzymał tę informację. Poprawili projekt. Stworzyli samochody.

Samochody turbinowe to nie spekulacja. To logiczny wniosek. Jest to bezpośredni wynik wniosków wyciągniętych z tych trzech samochodów z 1960 roku.

Dlaczego samochody turbinowe są ważne

Ludzie zapominają o kontekście. Mówimy o początku lat 60. Ceny ropy były niskie. Wydajność nie miała znaczenia. Jednak szok naftowy już się zbliżał.

Chrysler to widział. Potrzebowali silnika, który mógłby zastąpić silnik spalinowy. Samochód, który może spalać różne rodzaje paliwa. paliwo do silników odrzutowych. nafta oczyszczona. Nawet masło orzechowe.

Turbina charakteryzuje się wysokim stosunkiem mocy do masy. Działa płynnie. Niska emisja. Następnie.

Ale nie chodzi tylko o elastyczność paliwową. Wszystko zależy od wydajności. Turbiny obracają się z prędkością kilkudziesięciu tysięcy obrotów na minutę. Brak tłoków. Brak zaworów. Ona po prostu pracuje dalej.

TurboFlite jest dowodem koncepcji. Samochód turbinowy był prototypem do produkcji masowej.

Co sprawia, że ​​samochody turbinowe są wyjątkowe?

To nie tylko wymiana silnika. Cały samochód został przeprojektowany. Turbina wymaga innego chłodzenia. Różna integracja transmisji. Różne zarządzanie spalinami.

W samochodach turbinowych zastosowano zmodyfikowany silnik CR2B. Ulepszone w stosunku do CR2A. Bardziej niezawodny. Bardziej wydajny.

On jest inny

Chrysler nie wpadł na pomysł samochodu z turbodoładowaniem w latach sześćdziesiątych. Projekt ten rozpoczął się w latach pięćdziesiątych XX wieku. Z laboratorium wyszły trzy różne wersje silnika turbinowego.

Zwyciężyła trzecia wersja, CR2A. W 1962 roku był używany w małej flocie pojazdów testowych. Na drogach pojawiły się dwa Dodge Darty i dwie Plymouth Furie. Nazywano je Turbo Darts.

Jedna z Dartów została przetestowana pod kątem wytrzymałości od Nowego Jorku po Los Angeles. Pod względem zużycia paliwa przewyższał samochód sterujący z silnikiem tłokowym. Przybył również przed Turbine Special z 1956 roku.

Te samochody nie były ukryte. Dealerzy je pokazali. Podróżowali do Europy i uczestniczyli w demonstracjach na torze Montlhéry we Francji i Silverstone w Anglii. Wszystkie recenzje były pozytywne. Chrysler wyraził zgodę na większy program.

Zdecydowano się zbudować 50 samochodów z napędem turbinowym do oceny konsumenckiej. Rezultatem był twardy dach z brązu, wprowadzony na rynek w maju 1963 roku.

Projekt autorstwa Engelbirda

Elwood Engel zaprojektował samochód specjalnie na potrzeby tego programu konsumenckiego. Dwa lata wcześniej zastąpił Virgila Exnera na stanowisku głównego projektanta Chryslera.

Engel pochodził z Forda. Pracował nad Thunderbirdem w latach 1961–1963, od 1961 do 1963. Jego wpływ jest oczywisty. Ten samochód turbinowy był tak podobny do T-Birda, że ​​ludzie nadali mu przydomek „Engelbird”.

Ale on nie jest dokładnie taki sam. Rozstaw osi wynosi 110 cali. Jest o 3 cale krótszy niż Thunderbird. Styl obu końców jest inny.

Przód jest prosty. Niektórzy nazywają ją głupią. Tył jest dziki. Głębokie wgłębienia w kształcie bumerangu skrywają ogromne, kanciaste tylne światła. Światła cofania znajdują się w dużej obudowie turbiny.

Pośrodku ram reflektorów i kołpaków zastosowano wzór obrotowych ostrzy. Wszystkie 50 pojazdów konsumenckich ma dachy z czarnego winylu. Ładnie kontrastuje to z brązową farbą Turbine.

Turbosamochód #Chrysler: wnętrze, silnik, połączenie z Ghia

Salon nawet nie próbuje ukrywać swojego przeznaczenia. Wnętrze wykończone jest w kolorze brązu, który pasuje do metalicznej duszy samochodu. Układ siedzeń pomieści cztery osoby, każda z własnym winylowym krzesłem kubełkowym. Pomiędzy nimi biegnie pełny cylindryczny tunel centralny, który dominuje nad przestrzenią.

To nie jest lekka próba testowa. Jest wyposażony we wszystkie nowoczesne udogodnienia, takie jak wspomaganie kierownicy, wspomaganie hamulców i elektrycznie sterowane szyby. Układ klimatyzacji obejmuje klimatyzację, a system audio obejmuje radio. Jednak deska rozdzielcza jest wyposażona w specjalne czujniki, które specjalizują się w charakterystyce samochodu, takie jak obrotomierz i czujnik temperatury na wlocie turbiny. Jednak deska rozdzielcza opowiedziała prawdziwą historię. Pod maską znajduje się udoskonalona automatyczna skrzynia biegów TorqueFlite, dostosowana do pracy z unikalnym źródłem mocy.

A-831: serce silnika turbinowego

Pod maską znajduje się turbogazowy silnik czwartej generacji Chryslera, A-831. Stanowi to znaczną poprawę w stosunku do poprzedniej generacji CR2A. Główną innowacją jest dodanie bezstopniowo regulowanych łopatek turbiny pierwszego stopnia. Łopatki te dostosowują się do położenia przepustnicy, zapewniając lepszą kontrolę nad oddychaniem silnika.

Architektura też jest inna. A-831 posiada dwa pionowo obracające się regeneratory, po jednym z każdej strony centralnego palnika. Taka konstrukcja sprawia, że ​​silnik jest mniejszy i lżejszy niż CR2A. Ale co ważniejsze, zmienia charakter samochodu.

Stał się cichszy. Stał się bardziej responsywny. Opóźnienie przepustnicy, frustrujące opóźnienie między naciśnięciem pedału a odczuwaniem mocy, zostało zmniejszone do 1,0–1,5 sekundy. Przełożenie zmniejsza maksymalną prędkość silnika z 5360 obr./min w CR2A do 4680 obr./min, ale kompromis jest tego wart. Moc spadła o 10 jednostek do 130 KM, ale moment obrotowy wzrósł z 375 Nm do 425 Nm. Niski moment obrotowy zauważysz podczas skręcania na autostradzie lub jazdy po drogach dwupasmowych.

Niezwykły projekt

Pomimo egzotycznego wyglądu samochodu z turbodoładowaniem, jego podwozie jest zaskakująco tradycyjne. Ma standardową konstrukcję unibody Chryslera (monocoque). Automatyczną skrzynię biegów TorqueFlite dostrojono tak, aby wyeliminować niepotrzebne przemienniki momentu obrotowego w sposób ciągły przekazujący moc do turbodoładowanego silnika. Rezultatem jest samochód, który wygląda i zachowuje się jak zwykły Chrysler, bez dźwięku i zapachu spalanego paliwa.

Połączenie z Ghią

„Produkcyjny” samochód turbo został wyprodukowany w zaledwie 50 egzemplarzach i powstało tylko 5 prototypów. Spośród tych prototypów trzy miały unikalny dach i malowanie. Ze względu na bardzo mały wolumen produkcji Chrysler nie produkował ich w Detroit. Zostały zmontowane we Włoszech przez Ghię. Dlaczego? Cena. Ghia mogła montować te małe partie taniej niż Chrysler mógł to zrobić we własnym zakresie.

Aby uzyskać szczegółowe informacje na temat wydajności Chryslera Turbo, przejdź do następnej strony.

Więcej informacji o samochodach koncepcyjnych i ich przewidywanych modelach produkcyjnych znajdziesz tutaj:

  • Samochody koncepcyjne
  • Klasyczne samochody
  • Raporty z salonów samochodowych dla konsumentów
  • Samochody przyszłości

Ocena silnika turbinowego

Prawdziwy werdykt w sprawie eksperymentu Chryslera z silnikiem turbinowym

Kiedy Chrysler ogłosił program testów samochodów turbinowych w Highland Park, telefony nie tylko dzwoniły, ale dosłownie unosiły się w powietrzu. Do centrali napłynęło ponad 30 000 wniosków, co było surrealistyczną reakcją na propozycję, która wymagałaby od zwykłych ludzi życia z silnikiem odrzutowym na kołach. Firma nie szukała inżynierów. Potrzebowała „przedstawicieli konsumentów”.

Proces selekcji był szeroko zakrojony. 203 uczestników w wieku od 21 do 70 lat zostało zrekrutowanych ze wszystkich 48 stanów kontynentalnych. Od 1963 do początku 1966 kierowcy ci jeździli 50 samochodami z turbiną gazową. Był to ostatni test terenowy Chryslera Turbine Car – masowy test w świecie rzeczywistym przeprowadzony dziesiątki lat zanim „testy beta” stały się modnym hasłem marketingowym.

Dane stały się dostępne w 1967 roku. Raport Chryslera był jasny: konserwacja była minimalna. W porównaniu do podobnych ówczesnych samochodów z silnikiem tłokowym, turbina wymagała niewielkiej konserwacji lub nie wymagała jej wcale. Żadnych wymian oleju w tradycyjnym rozumieniu. Brak świec zapłonowych. Żadnych dostosowań. Była to mechaniczna prostota zamaskowana złożonością.

Dlaczego ukryto przebieg?

W oficjalnym raporcie była jednak ogromna luka. Dane dotyczące przebiegu nigdy nie zostały opublikowane.

Dlaczego ukryto zużycie paliwa? Bo to było żenujące. Według współczesnych standardów turbina była żarłocznym potworem. Co czwarty kierowca narzekał na tego „pożeracza benzyny”. Choć niektórzy żartowali, że kończy się im masło orzechowe (paliwo, dla którego Chrysler ostatecznie wprowadził standaryzację), rzeczywistość była mniej kulinarna, a bardziej termodynamiczna. Silnik po prostu spalał paliwo, aby wytworzyć moment obrotowy.

Reakcja na pedał gazu była kolejnym drażliwym punktem. Jeden z trzech kierowców narzekał na opóźnienie przepustnicy. W turbinie koło turbiny ma masę. Potrzebuje czasu, żeby się odprężyć. Po naciśnięciu pedału następuje opóźnienie, zanim zasilanie będzie dostępne. To nie było tylko drobne niedogodności; całkowicie zmieniło mój styl jazdy.

Cisza i prędkość

Pomimo kosztów paliwa i opóźnień pochwała była szczera. Kierowcy byli pod wrażeniem pracy pozbawionej wibracji. Nie było żadnych wibracji. Jazda była jedwabiście gładka, niemal niesamowita w swojej gładkości. Ten styl był również chwalony jako szykowny. Te samochody przyciągały wzrok nie tylko dlatego, że wyglądały jak statki kosmiczne, ale także ze względu na sposób, w jaki poruszały się.

Dziennikarz John Lorlow był jednym z niewielu osób z zewnątrz, które jeździły jednym z tych samochodów. Chrysler nigdy nie pozwalał prasie, ale Lorlow zasiadł za kierownicą pod koniec testu. Jego doświadczenie potwierdziło dane konsumenckie:

  • Gładkość: Imponująca.
  • Hamowanie silnikiem: Brak. To był poważny problem. Bez hamowania kompresyjnego hamowanie wymagało stałego nacisku na pedał hamulca.
  • Opóźnienie przepustnicy: Potwierdzone 1,0–1,5 sekundy.
  • Przyspieszenie: Zaskakująco mocne. 0–60 mil na godzinę w mniej niż 10 sekund dla pojazdu o wadze 4100 funtów**.

Zużycie paliwa Lorlowa wyniosło 11,5 mpg. Jeździł głównie na nafcie, która była tańsza od oleju arachidowego używanego przez niektórych konsumentów, ale nie oszczędzał paliwa. Przyspieszenie obaliło jednak pogłoski, że turbiny nie mogły

Technologia zastosowana w Dodge Charger Fastback i Coronet 500 Hardtop odbiegała od standardów. Posiadały oddzielny układ napędowy dla jednostek pomocniczych, co radykalnie zmieniło zasadę działania dodatkowych podzespołów. Zamiast być napędzana przez główny wał korbowy, pompa wspomagania układu kierowniczego była napędzana bezpośrednio przez turbinę silnika. Jednocześnie turbina sprężarki zapewniała działanie pompy paliwowej i innych krytycznych układów silnika. Nie chodziło tylko o wygląd, ale także o ulepszenie hamowania silnikiem dzięki konstrukcji mechanicznej, którą niewielu widziało.

Chrysler nie tylko bawił się tym pomysłem. Mieli plany wyprodukować 500 egzemplarzy Coroneta z turbodoładowaniem. Zakład był gotowy do wystawienia ich w salonach dealerskich. Ale potem spadł młotek regulacyjny. Zbliżające się rządowe normy emisji położyły kres projektowi, zanim jeszcze się rozpoczął. Samochody były zbyt czyste jak na stare przepisy, ale jeszcze nie odpowiadały nowym.

Jednak nadwozie Hardtop z 1966 roku nie odeszło w zapomnienie. Przez wiele lat pozostawał w posiadaniu działu inżynieryjnego Chryslera. Leżał tam do 1972 roku, zbierając kurz i wzbudzając ciekawość. Do tego czasu historia turbiny przybrała ostry i nieoczekiwany obrót, o czym wiedziało niewielu spoza wąskiego kręgu wtajemniczonych.

Więcej informacji na temat samochodów koncepcyjnych i ich przewidywanych modeli produkcyjnych można znaleźć pod następującymi linkami:

  • samochody koncepcyjne

  • Klasyczne samochody

  • Automatyczne wyświetlanie raportów z Przewodnika konsumenckiego

  • Samochody przyszłości

Nadzór państwowy nad pojazdami turbinowymi

Ostatni samochód z turbodoładowaniem #Chryslera: NOx, pieniądze i droga do roku 1979

Emisje tlenku azotu w dalszym ciągu stanowią plagę programu Chrysler Turbine Car. To nie był tylko problem techniczny. W latach 70. zwiększone regulacje rządowe sprawiły, że stało się to kwestią polityczną. Agencja Ochrony Środowiska (EPA) nie porzuciła jednak programu.

W 1972 roku udało się przekonać nowe kierownictwo do kontynuowania pracy. Główny inżynier projektu, George Huebner, przedstawił przekonującą propozycję. W rezultacie otrzymano dotację w wysokości 6,4 miliona dolarów na dalszy rozwój.

Pieniądze zostały rozdysponowane. Cele są bardzo konkretne:
* Kontrola emisji tlenków azotu.
* Zwiększony przebieg na jednym zbiorniku.
* Obniżone koszty produkcji.
* Porównywalna wydajność i niezawodność z tradycyjnymi amerykańskimi samochodami kompaktowymi z silnikiem tłokowym.

Ulepszenia siódmej generacji

Chrysler nie tylko wydawał pieniądze. Budowali.

Po przetestowaniu trzech średniej wielkości sedanów Dodge i Plymouth w 1973 roku firma wprowadziła turbosprężarkę siódmej generacji. Wróciła do podstaw z jednym regeneratorem. Jednak system zarządzania paliwem stał się dokładniejszy i elektroniczny.

Silnik ten był montowany w dwóch pojazdach Dodge Aspen z 1976 roku. Napędzał także unikalne nadwozie coupe z topem T. To nie był byle jaki LeBaron. Był to Chrysler LeBaron z 1977 r., zmodyfikowany z ostrym przednim błotnikiem, ukrytymi reflektorami i cienką pionową osłoną chłodnicy.

Moc spadła. Nowy silnik turbinowy rozwinął moc 104 koni mechanicznych. Szósta generacja wytwarzała 150 KM. Dlaczego nastąpił spadek? Silnik pracował w wyższej temperaturze.

Chrysler znalazł obejście. Połączenie wtrysku wody na wlocie sprężarki i zmiany położenia kierownic wlotowych zwiększyło moc do 125 koni mechanicznych.

Kontrakt federalny i dni w Waszyngtonie

Chrysler nie jest sam w poszukiwaniu idealnej turbosprężarki. Agencja ds. Badań i Rozwoju Energii (ERDA), później połączona z obecnym Departamentem Energii (DOE), miała podobne kontrakty z General Motors i Fordem.

Zespół inżynierów odniósł sukcesy:
* Opóźnienie przepustnicy zostało praktycznie wyeliminowane.
* Emisja węglowodorów i tlenku węgla mieści się w dopuszczalnych granicach.
* Wydajność paliwowa jest podobna do podobnych silników tłokowych.

Zgodnie z warunkami umowy Chrysler wysłał dwa samochody turbinowe Aspen do Waszyngtonu, gdzie działały bez zarzutu.

Mur Berliński 1979

W 1979 roku wydawało się, że linia mety się przesuwa.

Zmniejszenie emisji tlenków azotu pozostało niemożliwe. Fizyka była przeciwko nim. Tymczasem Chrysler szybko zbliżał się do bankructwa. Poważna recesja gospodarcza mocno uderzyła w firmę. Program federalny przeszedł gruntowne cięcia.

Turbina nie umarła w laboratorium. Zmarła w prawdziwym świecie. Gdzie przetrwały silniki tłokowe.

Koniec nastąpił w momencie zamknięcia książeczki czekowej. Na początku 1981 roku Departament Energii Stanów Zjednoczonych wyłączył przełącznik i wyeliminował ostatnią dotację rządową. Chrysler nie tylko zwolnił. Całkowicie ograniczyli program rozwoju silników turbinowych.

Trwało to ponad ćwierć wieku. Ponad 100 milionów dolarów ze środków własnych Chryslera. Kolejne 19 milionów dolarów podatników. Wszystko zniknęło.

Ostatnim zbudowanym samochodem turbinowym był Ghost. Dodge Mirada z 1980 r., który wyglądał prawie jak seryjny. Żadnych szalonych płetw. Spod maski nie widać ryczących turbin. Po prostu sedan, który niesie płomień do końca.

Silnik, którego nie było

Myślenie o tym, co się nie wydarzyło, boli. Według wtajemniczonych silnik turbinowy ósmej generacji zgasł na etapie projektowania. Można go było znaleźć w samochodzie K, kompaktowym samochodzie z napędem na przednie koła, który uratował Chryslera w latach 80.

Ten brakujący silnik byłby inny.

  • Jeden wał zamiast dwóch. Prostsze. Łatwiejsze.
  • Elektroniczne dostarczanie paliwa. Precyzyjny wtrysk zamiast starej, brudnej technologii gaźnika.
  • 85 KM Niskie jak na samochody z mocnymi silnikami, ale wystarczające dla kompaktowego samochodu rodzinnego.

Stałby się najtańszym silnikiem turbinowym w masowej produkcji. Święty Graal ekonomicznego i wysoce wydajnego zaopatrzenia w energię.

Inżynierowie marzyli także o palniku o zmiennej geometrii. Projekt, który raz na zawsze rozwiąże problem emisji NOx. Długo oczekiwana odpowiedź na pytanie o czyste spalanie.

Ale pieniądze się skończyły. Czas minął. Rysunki pozostały tylko rysunkami. Jedynym fizycznym dowodem na jego istnienie był model piankowy.

Zapisywanie artefaktów

Chrysler musiał wybierać między historią a biurokracją. Z włoskiej Ghia sprowadzono 58 wagonów turbinowych. Amerykańskie służby celne zwolniły je z ceł importowych, ponieważ stanowiły część federalnego programu testów.

Program się zakończył.

Teraz stały się samochodami „zagranicznymi”. Chrysler mógł odesłać ich z powrotem do Włoch. Albo płać wysokie cła, żeby zatrzymać je w Ameryce.

Postanowili zostawić dziesięciu.

Resztę pocięto pod czujnym okiem celników. Nie można tak po prostu zostawić egzotycznych prototypów finansowanych przez rząd na parkingu. Metal trzeba było poddać recyklingowi.

Z dziesięciu uratowanych samochodów dziewięć udało się uratować. Chrysler nadal posiada trzy. Pozostała szóstka znajduje się w muzeach w całym kraju. Są to jedyne namacalne pozostałości przyszłości, która już prawie nadeszła.

Przyszłość, która się nie spełniła

Obecnie napędy turbinowe są równie ważne dla przyszłości samochodów, jak odchylane tylne siedzenia czy żebra błotników.

Przeszliśmy na hybrydy. Przełączono na baterie. Przeszliśmy na wtrysk bezpośredni i turbodoładowanie. Turbina uległa awarii w latach 80. XX wieku, ponieważ była zbyt droga, zbyt głośna i zbyt skomplikowana dla dojrzałego rynku.

Ale ta historia i tak zapiera dech w piersiach. Odważny eksperyment. Ogromna inwestycja. Technologia, która obiecała światu, ale dostarczyła tylko kilka eksponatów muzealnych.

Mamy historię. Mamy obiekty.

Przyszłość, która się nie wydarzyła, jest teraz cicha.